| |
Wystawa
"Broniewski" w galerii Raster składa się z dwóch przenikających
się części. Pierwszą stanowią prace współczesnych polskich artystów
inspirowane postacią i twórczością Władysława Broniewskiego. Do udziału
w wystawie zostali zaproszeni: Michał Budny (ur. 1976), Rafał Bujnowski
(ur. 1974), Oskar Dawicki (ur. 1970), Przemysław Kwiek (ur. 1945), Zbigniew
Libera (ur. 1959), Zbigniew Rogalski (ur. 1974) i Wilhelm Sasnal (ur.
1972). To twórcy reprezentujący rózne generacje artystyczne i różne
wyobrażenia na temat powinności politycznych artysty: od poetyckiego
aktywizmu Kwieka poprzez intelektualną grę z kulturą masową, jaką uprawia
Libera, postpunkową lewicowość Sasnala i prospołeczne myślenie Bujnowskiego,
aż po poetycki i egzystencjalny indywizualizm Budnego, Dawickiego czy
Rogalskiego. Większość prac została przygotowana specjalnie na wystawę
w Rastrze, ale niektóre - jak monumentalny portet Broniewskiego namalowany
przez Sanala czy "Bagnet na broń" Oskara Dawickiego powstały
wcześniej zaświadcząc, że postać "rewolucyjnego poety" nie
była i nie jest dla artystów naszej generacji figurą abstrakcyjną. Prace
prezentowane na wystawie dotykają Broniewskiego z różnych stron. Portretują
tragizm tej postaci (Sasnal), próbują wskrzesić rewolucyjną aurę towarzyszącą
jego poezji (Libera), egzaminują Broniewskiego jako autora szkolnych
lektur obowiązkowych (Bujnowski, Dawicki) czy wreszcie kontemplują ciszę,
jaka zapada po śmierci idei i jej wieszcza (Budny, Rogalski).
Drugą część wystawy stanowią materiały archiwalne: nagrania filmowe
i telewizyjne, książki i fotografie. Po raz pierwszy zaprezentujemy
publicznie fragmenty filmu córki poety Joanny Kozickiej "Brzegiem
Wisły". Nad jego scenariuszem pracowała wspólnie z ojcem. Film
ten miał być ilustracją do poematu "Wisła" ukończonego przez
Broniewskiego w 1953 roku. Rok później tragiczna śmierć "Anki"
Kozickiej położyła kres temu projektowi, a nie zmontowane szpule ze
zdjęciami spoczęły w archiwum Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych
w Warszawie. Ten intrygujący materiał filmowy daje wgląd w wyjątkowy
proces przekładania poezji Broniewskiego na estetykę obrazu. Kamera
kadruje nadwiślański krajobraz cytując niemal sceny z płócien Chełmońskiego
i innych XIX-wiecznych malarzy realistów, by za chwilę wpaść w nowoczesny
rytm mknąc samochodem czy unosząc się na pokładzie samolotu ponad rozlewiskami
Wisły.

Kolejnym, przedstawionym na wystawie wątkiem obrazującym relację pomiędzy
językiem poezji a sztukami wizualnymi jest historia pomnika Władysława
Broniewskiego w Płocku. Zwycięski projekt Gustawa Zemły (autora m.in.
słynnego Pomnika Powstańców Śląskich w Katowicach, a w ostatnich latach
licznych posągów Jana Pawła II) został zrealizowany i odsłonięty w 1972
roku. Artysta wykreowaną przez siebie 10-metrową spiżową bryłę nazywa
"formą aluzyjną" - twarz poety rozwija się na powiewających
niczym potężne drzewo sztandarach. Pracę Zemły nad projektem i jego
komentarze dokumentuje nagranie z archiwum TVP.
Częścią wystawy jest również zgromadzona przez nas biblioteczka różnych
wydań poezji Broniewskiego. Autorem projektów okładek przedwojennych
tomów "3 salwy" i "Dymy nad miastem" był Mieczysław
Szczuka, wybitny artysta awangardowy, a obie te publikacje należą do
rarytasów kolekcjonerskich. Po wojnie niezliczone wydania poezji Broniewskiego
ilustrowali fotgrafiami i grafiką m.in. Henryk Hermanowicz, Jerzy Jaworowicz,
Janusz Stanny - ten ostatni wygrał rozpisany w 1972 roku przez ZPAP
konkurs na serię ilustracji do wierszy Broniewskiego (startował w nim
również - bez powodzenia - Edward Dwurnik).
Wśród wyjątkowych przedmiotów związanych z Broniewskim prezentujemy
na wystawie m.in. egzemplarz "Poezji zebranych" z dedykacją
autora dla Zdzisława Grabskiego - przyjaciela i towarzysza kieliszka
o czym dobitnie zaświadcza niemal nieczytelny wpis poety.
|
|